Bir varmış bir yokmuş, eski zamanlarda bir şehirde Ali Baba adında yoksul ama dürüst bir oduncu yaşarmış. Her gün ormana gider, kestiği odunları eşeğine yükleyip pazarda satarak geçinirmiş. Bir gün ormanda odun keserken uzaktan toz bulutu ve at nalı sesleri duymuş. Korkuyla bir ağacın arkasına saklanmış.
Gelenler kırk haramiymiş! Elleri silah dolu bu haydutların reisi, büyük bir kayanın önünde durmuş ve gür sesiyle "Açıl susam, açıl!" diye seslenmiş. O an kaya gürültüyle açılmış ve içeride kocaman bir mağara belirmiş. Haramiler çaldıkları altınları, mücevherleri mağaraya taşımışlar. İşleri bitince reis "Kapan susam, kapan!" demiş ve kaya kapanmış. Haramiler uzaklaşınca Ali Baba merakına yenilmiş. Kayaya yaklaşıp "Açıl susam, açıl!" demiş. Kaya açılınca içerideki hazineyi görüp gözlerine inanamamış. Açgözlülük etmemiş, yalnızca eşeğinin taşıyabileceği kadar altın alıp evine dönmüş.
Ali Baba'nın açgözlü bir kardeşi varmış: Kasım. Ali Baba'nın nasıl zenginleştiğini merak edip sırrını öğrenmiş. Hemen koca çuvallarla mağaraya koşmuş. "Açıl susam!" deyip içeri girmiş ve gözü doymadan çuvalları doldurmaya başlamış. Ama o kadar heyecanlanmış ki dışarı çıkarken sihirli sözü unutmuş. "Açıl buğday, açıl arpa!" diye bağırmış ama kapı açılmamış. O sırada dönen haramiler Kasım'ı mağarada yakalamışlar.
Haramiler mağaralarının sırrının açığa çıktığını anlayıp bu işi kimin bildiğini bulmaya çalışmışlar. İzleri sürerek Ali Baba'nın evine kadar gelmişler. Reis, kırk haramiyi kocaman yağ küplerinin içine saklamış, kendisi de yağ satıcısı kılığında Ali Baba'nın kapısını çalmış. "Bu gece misafirin olabilir miyim?" demiş. İyi kalpli Ali Baba onu buyur etmiş.
Ama Ali Baba'nın çok akıllı bir hizmetçisi varmış: Mercan. Gece avluya çıkan Mercan, küplerden birinden fısıltı duymuş: "Reis, zaman geldi mi?" Durumu hemen anlamış. Hiç telaşlanmadan planını kurmuş ve haramilerin oyununu bozmuş. Sabah olunca da her şeyi Ali Baba'ya anlatmış. Ali Baba, sadık ve zeki Mercan'a minnettar kalmış; onu azat edip ailesinden biri gibi bağrına basmış.
Böylece Ali Baba haramilerin şerrinden kurtulmuş. Hazineyi hep birlikte dürüstçe, ihtiyaç kadar kullanmışlar; fakirlere yardım etmişler. Açgözlülük eden kaybetmiş, kanaat ve zekâ kazanmış. Gökten üç elma düşmüş; biri Ali Baba'ya, biri akıllı Mercan'a, biri de bu masalı dinleyen sizlere.